«
  1. Ana sayfa
  2. Beslenme
  3. Çölyak Hastalığı Nedir? Çölyak Hastaları Nasıl Beslenmeli?

Çölyak Hastalığı Nedir? Çölyak Hastaları Nasıl Beslenmeli?

Çölyak hastalığı ince bağırsağın, gluten proteinine karşı tolerans gösteremeyip, kronik alerji göstermesi durumudur. Buğday, arpa gibi tahıllı gıdaların içerisinde bulunan gluten vücuda alındığında kişilerde kaşınma, şiddetli karın ağrısı gibi semptomlar gözlenir. Çölyak hastaları bu yüzden glutensiz beslenmeyi tercih etmek durumunda kalırlar.

Gluten içermeyen besinler tüketen hastalarda ciddi bir rahatlama meydana geldiği gözlemlenmiştir. Glutensiz beslenme çölyak hastalığının tek tedavisi olarak biliniyor. Buğday, arpa ve yulaf gibi tahıllı ürünleri kullanırken glutensiz etiketli ürünleri kullanmak zorunda kalan çölyak hastaları, birçok süpermarkette bu ürünleri bulabiliyorlar.

Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak hastalığı, ince bağırsaklarda bulunan ve “villus” adı verilen çıkıntıların, sindirim işlemini gerçekleştirirken glutenli besinlere alerjik bir tepki gösterip, tahrip olması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Kişiler gluten içeren yiyecekler tükettikleri müddetçe villus’lar daha fazla zarar görmeye ve iyice küçülmeye başlarlar. Bir süre sonra işlevini yitiren villusler daha büyük sağlık problemlerine neden olabilir.

Çölyak maalesef ki ömür boyu süren bir rahatsızlıktır ve henüz glutensiz beslenme dışında bir tedavisi bulunamamıştır. Hastalığa yakalanan kişilerin sağlık problemleri yaşamamaları için yedikleri besinlerin içerisinde gluten bulunmamasına dikkat etmesi gerekiyor. Gluten intoleransı ile karıştırılabilen hastalık, fark olarak glutene “sıfır tolerans” gösteriyor.

Yetişkin veya çocuk farketmeksizin herkesin yakalanabileceği bir hastalık olan çölyak, ciltte kaşınma, yangı, şişkinlik, ishal veya kabız gibi ciddi sağlık problemlerine sebep olabiliyor. Eğer bu belirtileri kendinizde taşıyorsanız en kısa sürede bir doktora görünmenizde fayda vardır. Çünkü hastalığın belirtileri başka hastalıklara da benzediği için tam teşhisini kişinin koyması çok zor olabilir. Hastalığın erken teşhisiyle birlikte daha güzel ve mutlu bir hayat yaşayabilmek için doktora görünmenizde fayda var.

Çölyak Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Çölyak hastalığı, gluten intoleransı veya hassasiyeti rahatsızlığına çok benzer belirtiler göstermektedir. Bu yüzden, gluten hassasiyetinizin olması, çölyak hastalığına yakalandığınız anlamına gelmiyor olabilir. Diğer hastalıklarda glutene karşı tolerans gösterilebilirken, çölyak hastalığında glutene karşı sıfır tolerans gösteriliyor. Bu nedenle, belirtilerin tam teşhisi için doktor gözetimine girmek en mantıklı tercih olabilir.

Peki hangi belirtileri gördüğümüzde çölyak hastalığından şüphelenmeliyiz gelin birlikte bakalım.

Yetişkinlerde Çölyak Hastalığı Belirtileri

Çocuklara nazaran yetişkinlerde çölyak hastalığının belirtileri daha net ve keskin olabiliyor. İnce bağırsaklarda gluten emilimi yapılamadığı için sindirim rahatsızlıkları, ciddi cilt rahatsızlıkları ve halsizlik gibi belirtiler görülebiliyor. Bu nedenle kişilerin belli bir süre glutensiz beslenmeyi deneyerek tepkilerinin ölçülmesi gerekiyor. Peki hangi belirtiler hastalığın tanısını koymamızda bize yardımcı oluyor:

  • İştahsızlık ve hazımsızlık
  • Şişkinlik ve buna bağlı gaz şikayetleri
  • Halsizlik
  • Aşırı sinirlilik
  • Fazla uyku veya az uyku gibi belirtiler çölyak hastalığını işaret ediyor olabilir.

Çocuklarda Çölyak Hastalığı Belirtileri

Çocuklarda çölyak hastalığının belirtileri 1 yaşından sonra gluten içeren tahıllı gıdalar tüketilmeye başlandıktan sonra ortaya çıkar. Çocuklarda görülen çölyak hastalığının temel nedenlerinden birisi kalıtımsal bir hastalık olmasıdır. Anne ve Baba eğer bu hastalığa sahipse, çocuklarında gözlemlenme oranı da yüksek gözüküyor. Çocuklarda çölyak hastalığının belirtileri ise şöyle:

  • Yaşıtlarına göre gelişiminde eksiklik varsa,
  • Uzun süreli ishal şikayeti görülüyorsa,
  • Ergenliğe giriş süreci geciktiyse,
  • Sürekli kabızlık, kusma veya bulantı gibi şikayetlere sahipse çocuğunuzu çölyak hastalığı testi için doktora götürmeniz gerekebilir.

Çölyak Hastalığı Tedavisi?

Çölyak hastalığının beslenme alışkanlığını değiştirmek dışında geçerli bir tedavisi bulunmuyor. Herhangi bir ameliyat, veya doktor tedavisi bulunmadığı için, glutensiz beslenme tedavi konusunda hastalara yardımcı oluyor. Gluten içermeyen gıdalar satın alarak veya evde glutensiz ekmek, makarna, kek gibi yiyecekleri yaparak beslenmeye dikkat edildiği sürece çölyak hastalığında gerileme gözlemlenebiliyor.

Çölyak hastaları, glutensiz beslenmeye başladıktan kısa bir süre sonra sindirim sistemlerindeki rahatsızlıkların geçmeye başladığını, neredeyse tüm şikayetlerinden kurtulduklarını söylüyorlar. Hatta gün içerisindeki enerji düşüklüğü, yemek yedikten sonra yorgunluk, uyku durumunun da glutensiz beslenmeye başladıklarından sonra geçtiğini söylüyorlar.

Çölyak Hastaları Nasıl Beslenmeli?

Çölyak hastalığı ömür boyu süren bir rahatsızlık olduğu için hastaların beslenmelerine oldukça dikkat etmeleri gerekiyor. Çölyaklı hastaların şikayetlerinin ortadan kalkması ve sindirim sisteminin sağlıklı duruma gelmesini sağlayan tek tedavi yöntemi ise glutensiz beslenmedir. Çölyak hastalığını tedavi ederken, neredeyse tüm buğday ürünlerinden uzak durmak gerekiyor. Az miktarda glutenin bile hastalığı tetikleyeceğini düşünürsek, içerisinde hiç gluten barındrımayan ürünleri tercih etmek oldukça önemli.

Marketlerde bulunan gıdaların çoğunun içerisinde glutene rastlanabileceği için, alışveriş yaparken ürünlerin içeriğine dikkatlice bakmak gerekebilir. Marketlerde artık çoğu ürünün glutensiz etiketi ile satıldığını da görebiliyoruz. Gluten içerenlere göre biraz daha pahalı olsalar da hastalığın tedavisi için “gluten free” etiketini barındıran ürünleri tercih etmek gereklidir.

Glutensiz beslenme diyetine başlanılmasıyla birlikte hastalığın belirtilerinde 24 saat içerisinde düzelme meydana gelmeye başlıyor. Hastanın iştahı tekrar açılmaya ve kilo alımı meydana geliyor. Yaklaşık 2 hafta içerisinde ince bağırsak çeperlerindeki tahriplerin etkisi ortadan kalkıyor ve 2 yıl içerisinde tam sağlığına kavuşmaya başlıyor.

Bir Cevap Yaz

Gizem Atılgan Hakkında

avatar

Gizem Atılgan

Hacettepe Tıp Fakültesi mezunuyum. Çeşitli sağlık sorunları ve hastalıklarla ilgili uzman doktorlarla beraber araştırmalarım var. Bu site üzerinden de kullanıcılara önemli bilgileri aktarmaya çalışıyorum.